สรุปย่อ
ข้อเท้าเสื่อมเป็นภาวะที่อาจทำให้เกิดอาการปวดข้อเท้าเรื้อรัง บวม เดินลำบาก และหากเป็นมานานอาจเกิดความผิดรูปของข้อเท้าได้ สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับการใช้งานหนัก อายุที่มากขึ้น ประวัติข้อเท้าพลิกบ่อย ข้อเท้าหลวม เคยมีกระดูกข้อเท้าหัก หรือมีโรคข้ออักเสบเรื้อรัง เช่น รูมาตอยด์
การรักษาในระยะแรกมักเริ่มจากการลดการใช้งานข้อเท้า รับประทานยาลดการอักเสบ ใช้ที่รัดข้อเท้า ทำกายภาพบำบัด หรือฉีดยาเข้าข้อ แต่หากอาการยังเรื้อรัง ปวดมาก และเดินลำบาก อาจต้องพิจารณาการผ่าตัด โดยในผู้ป่วยบางรายที่ข้อเสื่อมยังไม่เกินประมาณ 50% และมีปัญหาข้อเท้าเอียง การผ่าตัดปรับแนวกระดูกอาจช่วยทำให้แนวแรงกลับมาใกล้เคียงปกติ และช่วยชะลอการเสื่อมของข้อเท้าได้
สารบัญ
ข้อเท้าเสื่อมคืออะไร และเกิดจากอะไร
ข้อเท้าเสื่อม คือภาวะที่ผู้ป่วยมีอาการปวดข้อเท้าเรื้อรัง บวม และในบางรายที่มีอาการมานาน อาจเกิดความผิดรูปของข้อเท้าร่วมด้วย
สาเหตุที่ทำให้ข้อเท้าเสื่อมอาจเกิดได้จากหลายปัจจัย เช่น
- การใช้งานข้อเท้าหนัก
- อายุที่มากขึ้น
- มีประวัติข้อเท้าพลิกบ่อย
- ข้อเท้าหลวม
- เคยมีกระดูกหักบริเวณข้อเท้า
- มีโรคข้ออักเสบเรื้อรัง เช่น โรครูมาตอยด์
เมื่อข้อเท้าสูญเสียความสมดุลของแนวการลงน้ำหนัก อาจทำให้เกิดการสึกของผิวข้อในบางตำแหน่งมากกว่าปกติ และส่งผลให้เกิดอาการปวดเรื้อรังหรือเดินลำบากตามมา
แนวทางการรักษาข้อเท้าเสื่อมก่อนพิจารณาผ่าตัด
โดยทั่วไป หมอจะเริ่มประเมินและรักษาด้วยวิธีที่ไม่ใช่การผ่าตัดก่อน
แนวทางที่อาจใช้ ได้แก่
- ลดการใช้งานเท้าและข้อเท้า
- รับประทานยาลดการอักเสบ
- ใส่ที่รัดข้อเท้า
- ทำกายภาพบำบัด
- ฉีดยาเข้าข้อ
แนวทางเหล่านี้มีเป้าหมายเพื่อลดอาการปวด ลดการอักเสบ และช่วยให้ผู้ป่วยยังสามารถใช้งานข้อเท้าได้ดีขึ้นในชีวิตประจำวัน
อย่างไรก็ตาม ในผู้ป่วยบางรายที่รักษาด้วยวิธีดังกล่าวแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น และยังมีอาการปวดเรื้อรัง ปวดมาก หรือเดินลำบาก หมออาจพิจารณาการรักษาด้วยการผ่าตัด
การผ่าตัดข้อเท้าเสื่อมมีกี่แบบ
การผ่าตัดข้อเท้าเสื่อมสามารถแบ่งออกเป็น 2 แนวทางหลัก โดยขึ้นอยู่กับระยะและความรุนแรงของโรค
1. การผ่าตัดแบบอนุรักษ์ข้อเท้า
แนวทางนี้มีเป้าหมายเพื่อพยายามเก็บข้อเท้าเดิมไว้ให้นานที่สุด
ตัวอย่างเช่น
- การผ่าตัดส่องกล้อง
- การผ่าตัดปรับแนวกระดูก
2. การผ่าตัดข้อเท้าเทียม หรือการผ่าตัดเชื่อมข้อ
แนวทางนี้มักพิจารณาในผู้ป่วยที่มีความเสื่อมของข้อเท้าในระดับที่รุนแรงมากขึ้น และการรักษาแบบอนุรักษ์ข้อเท้าไม่เหมาะสมแล้ว
การเลือกวิธีผ่าตัดจึงต้องพิจารณาจากระดับความเสื่อมของข้อ ลักษณะความผิดรูป อายุ การใช้งาน และสภาพร่างกายของผู้ป่วยแต่ละราย
การผ่าตัดปรับแนวกระดูกเหมาะกับใคร
ในตัวอย่างที่หมอยกมา เป็นการผ่าตัดแบบอนุรักษ์ข้อเท้า ด้วยวิธีการผ่าตัดปรับแนวกระดูก
วิธีนี้อาจเหมาะกับผู้ป่วยบางรายที่ข้อเท้าเสื่อมยังไม่เกินประมาณ 50% ของข้อเท้า แต่มีปัญหาหลักคือข้อเท้าเอียง
ในกรณีนี้ หมออาจเลือกผ่าตัดปรับแนวกระดูกข้อเท้า เพื่อให้แนวแรงกลับมาอยู่ในแนวที่ใกล้เคียงปกติ
เป้าหมายคือช่วยลดการลงน้ำหนักที่ผิดตำแหน่ง และช่วยชะลอการเสื่อมของข้อเท้าในระยะยาว
📞 ปรึกษาหมอกฤษฎิ์ GURU เรื่องเท้า
หากคุณมีอาการปวดข้อเท้าเรื้อรัง บวม เดินลำบาก หรือสังเกตว่าข้อเท้าเริ่มเอียงผิดรูป ควรเข้ารับการประเมินโดยแพทย์เฉพาะทางด้านเท้าและข้อเท้า
การตรวจประเมินจะช่วยดูระดับความเสื่อมของข้อ แนวการลงน้ำหนัก และลักษณะความผิดรูป เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมว่า ควรรักษาแบบประคับประคองต่อ หรือควรพิจารณาการผ่าตัด
📍 ปรึกษา หมอกฤษฎิ์ GURU เรื่องเท้า เพื่อประเมินภาวะข้อเท้าเสื่อมและแนวทางการรักษาที่เหมาะกับแต่ละราย
ผู้เขียน
บทความนี้เรียบเรียงโดย นพ. กฤษฎิ์ พฤกษะวัน – หมอกฤษฎิ์ GURU เรื่องเท้า
สาขา: ศัลยศาสตร์กระดูกและข้อ
ความเชี่ยวชาญ: การผ่าตัดเท้าและข้อเท้า
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับภาวะข้อเท้าเสื่อม แนวทางการรักษาแบบไม่ผ่าตัด และการผ่าตัดแบบอนุรักษ์ข้อเท้าด้วยการปรับแนวกระดูก

